Marzec upłynie pod znakiem koloru błękitnego. Rozpoczyna się miesiąc świadomości raka jelita grubego – jednego z najczęściej diagnozowanych nowotworów na świecie i jednej z głównych przyczyn zgonów onkologicznych.

Z danych Światowej Organizacji Zdrowia wynika, że w 2022 roku na świecie odnotowano około 1,9 mln nowych przypadków raka jelita grubego oraz ponad 900 tys. zgonów. Rak jelita grubego jest obecnie trzecim najczęściej występującym nowotworem i drugą przyczyną śmierci z powodu nowotworów. Najwyższe wskaźniki zachorowalności notuje się w Europie oraz w Australii i Nowej Zelandii, a najwyższą śmiertelność – w Europie Wschodniej.

W Polsce co roku diagnozuje się około 18 tys. nowych przypadków. Na Mazowszu liczby rosną. Jak informuje Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ, w 2023 roku w regionie leczyło się ponad 27 tys. pacjentów z rozpoznaniem raka jelita grubego. Rok później było ich już ponad 28 tys., a w 2025 roku – niemal 30 tys.

– Widzimy stały wzrost liczby pacjentów wymagających leczenia – podkreśla Łukasz Jarocki, rzecznik prasowy mazowieckiego NFZ.

Choroba najczęściej dotyka osoby po 50. roku życia, jednak w części krajów obserwuje się wzrost zachorowań także wśród osób między 30. a 50. rokiem życia. Rak jelita grubego rozwija się w okrężnicy i przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów. Do najczęstszych symptomów należą biegunki lub zaparcia, krew w stolcu, bóle brzucha, niewyjaśniona utrata masy ciała, przewlekłe zmęczenie czy niedobory żelaza. We wczesnym stadium choroba bywa jednak bezobjawowa, co utrudnia jej szybkie wykrycie.

Specjaliści podkreślają, że kluczowe znaczenie ma profilaktyka i wczesna diagnostyka. Ryzyko zachorowania zwiększają m.in. dieta bogata w czerwone i przetworzone mięso, brak aktywności fizycznej, nadwaga i otyłość, palenie tytoniu oraz nadmierne spożycie alkoholu. Znaczenie ma również wywiad rodzinny, zwłaszcza w kierunku chorób dziedzicznych, takich jak zespół Lyncha.

NFZ przypomina o programie badań przesiewowych raka jelita grubego. Z bezpłatnej kolonoskopii mogą skorzystać osoby w wieku 50–65 lat, które nie miały wykonywanego badania w ciągu ostatnich 10 lat i nie mają objawów sugerujących nowotwór. Do programu kwalifikują się także osoby w wieku 40–49 lat, jeśli u krewnego pierwszego stopnia rozpoznano raka jelita grubego.

Eksperci nie mają wątpliwości: im wcześniej choroba zostanie wykryta, tym większe szanse na skuteczne leczenie. Błękitny marzec ma przypominać o tym, że profilaktyka wciąż pozostaje najskuteczniejszą bronią w walce z tym nowotworem.

fot. GIS Źródło:MOW NFZ