Remonty zabytkowych kamienic to proces długotrwały, wymagający dużych nakładów finansowych i specjalistycznych prac konserwatorskich. Dlatego właściciele historycznych budynków w Warszawie coraz częściej korzystają z miejskich dotacji, które pozwalają realizować inwestycje etapami. Dobrym przykładem takiego wsparcia są trwające od kilku lat remonty kamienic przy ul. Koszykowej 30 oraz Chmielnej 20.

Miasto Stołeczne Warszawa od lat konsekwentnie wspiera właścicieli zabytków w ich ochronie i rewitalizacji. Tylko w ubiegłym roku przyznano 99 dotacji konserwatorskich na łączną kwotę ponad 21 mln zł. Dofinansowanie obejmuje prace możliwe do wykonania w jednym roku kalendarzowym, a maksymalna kwota dotacji na jedno zadanie w ostatnich latach wynosiła do 500 tys. zł, co stanowiło 60-70 proc. kosztów inwestycji.

Ze względu na wysokie koszty pełnej rekonstrukcji historycznych elewacji, właściciele - najczęściej wspólnoty mieszkaniowe - decydują się na realizację prac etapami. Tak dzieje się m.in. w przypadku kamienic przy Koszykowej 30 i Chmielnej 20, gdzie remonty trwają od kilku lat i nadal są kontynuowane. Część elementów wystroju została już odtworzona, inne czekają na kolejne etapy prac.

Kamienica przy ul. Koszykowej 30 została wzniesiona w latach 1897-1898 według projektu Stefana Szyllera. Przed II wojną światową posiadała bogato zdobioną elewację i dodatkową kondygnację, jednak w 1944 roku utraciła najwyższe piętro i murowane zwieńczenia. W latach 60. XX wieku usunięto niemal całą dekorację architektoniczną, pozostawiając jedynie kamienne balkony.

Pierwsze prace przy ich naprawie i częściowej rekonstrukcji wykonano w 2014 roku. W 2022 roku wspólnota mieszkaniowa zleciła opracowanie kompleksowego projektu odtworzenia elewacji od strony ul. Koszykowej, przygotowanego na podstawie archiwalnych zdjęć, kwerend architektonicznych i badań in situ.

Ze względu na skalę inwestycji zdecydowano o realizacji prac etapami. W 2023 roku wzmocniono nadproża okienne, przemurowano najbardziej zniszczone fragmenty murów oraz odtworzono część gzymsów i detali architektonicznych. Miasto zrefundowało blisko 290 tys. zł kosztów tego etapu.

Drugi etap, rozpoczęty w 2025 roku, objął rekonstrukcję dekoracji sztukatorskiej pierwszego i drugiego piętra, w tym girland, wieńców, kroksztynów i półkolumn, a także fragmentów okładzin klinkierowych. Dotacja miejska wyniosła 384 tys. zł, pokrywając blisko 60 proc. kosztów prac. Ostatnia kondygnacja została zabezpieczona z myślą o przyszłej rekonstrukcji historycznego zwieńczenia elewacji.

Narożna kamienica przy ul. Chmielnej 20, położona przy Placu Pięciu Rogów, to przykład śródmiejskiej kamienicy czynszowej z końca XIX wieku. Została wybudowana dla Izydora Grossglicka, a przed II wojną światową mieściły się w niej m.in. sklepy, magazyny, pracownie usługowe oraz ceniona szkoła tańca. Budynek przetrwał wojnę bez większych zniszczeń, a po 1945 roku został znacjonalizowany.

W ostatnich latach stan techniczny elewacji wymagał pilnych działań konserwatorskich. Dzięki miejskim dotacjom wcześniej przeprowadzono kompleksowy remont elewacji podwórzowej. W 2022 roku od strony ul. Chmielnej odtworzono trzy balkony, na co miasto przeznaczyło 102 tys. zł. W kolejnym etapie częściowo zrekonstruowano również elementy historycznego gzymsu.

Miejskie dotacje konserwatorskie odgrywają kluczową rolę w ochronie warszawskiego dziedzictwa architektonicznego. Dzięki nim możliwe jest stopniowe przywracanie historycznego wyglądu kamienic, które są nie tylko elementem miejskiego krajobrazu, ale również świadectwem historii stolicy.

fot. UM Warszawa