Najwyższa Izba Kontroli opublikowała raport dotyczący budowy Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Kontrolerzy negatywnie ocenili działania stołecznego ratusza, wskazując na liczne nieprawidłowości, które doprowadziły do opóźnień i wzrostu kosztów inwestycji.

Kontrola po otwarciu muzeum

Nowa siedziba Muzeum Sztuki Nowoczesnej na Placu Defilad została otwarta w październiku 2024 roku. Cztery miesiące później Najwyższa Izba Kontroli rozpoczęła szczegółową kontrolę całego procesu inwestycyjnego, który trwał aż 18 lat.

Kontrola ruszyła w lutym ubiegłego roku i objęła zarówno stołeczny ratusz, jak i samo Muzeum Sztuki Nowoczesnej. NIK sprawdzał m.in. sposób przygotowania inwestycji, wybór wykonawców, nadzór inwestorski oraz wydatkowanie publicznych pieniędzy.

NIK: ratusz działał bez planu

W raporcie NIK nie pozostawia złudzeń. Kontrolerzy ocenili negatywnie nadzór miasta nad inwestycją budowlano-inwestycyjną.

Jak wskazano, przygotowania do budowy rozpoczęto bez precyzyjnie określonego przedmiotu inwestycji. Choć plany budowy muzeum sięgają 2005 roku, już dwa miesiące po podpisaniu kluczowej umowy z architektem miasto znacząco zmieniło jej zakres. Projekt rozszerzono o Teatr Rozmaitości (TR Warszawa), co doprowadziło do zawieszenia prac projektowych na ponad rok i konieczności renegocjacji kontraktu. Efekt? Termin przygotowania projektu budowlanego opóźnił się o niemal 15 miesięcy.

Nieuregulowane działki i zmiany planu miejscowego

Kolejnym poważnym zarzutem była kwestia gruntów pod inwestycję. W momencie trwania prac projektowych status działek nie był uregulowany – tereny objęte były roszczeniami wynikającymi z dekretu Bieruta. Miasto uzyskało prawo do dysponowania nimi dopiero w 2012 roku, a formalne przejęcie sąsiedniej działki zajęło kolejne osiem lat.

NIK podkreśla, że projektowanie muzeum toczyło się równolegle z analizą stanu prawnego działek, zmianami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz ustaleniami dotyczącymi lokalizacji budynku nad linią metra. To wszystko generowało kolejne opóźnienia.

Zerwana umowa i milionowe straty

Kontrolerzy szczegółowo przeanalizowali także umowę ze szwajcarskim architektem Christianem Kerezem, którą po pięciu latach zerwano. Zdaniem NIK zawierała ona zapisy niekorzystne dla miasta. W ich efekcie Warszawa nie mogła skutecznie wyegzekwować kar umownych i odsetek na kwotę ponad 8 mln zł.

Dodatkowo w czasie obowiązywania umowy miasto wypłaciło architektowi ponad 9 mln zł, co – według NIK – było wydatkiem niegospodarnym.

Opóźnienia i rosnące koszty

Po zerwaniu umowy z architektem w 2012 roku, zdaniem kontrolerów, ówczesna prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz nie zapewniła skutecznego nadzoru nad dalszą realizacją inwestycji. Działania planistyczne i naprawcze uznano za niewystarczające.

Skutkiem były kolejne opóźnienia oraz wzrost kosztów. Wynagrodzenie projektanta wzrosło o 4,9 mln zł, a generalnego wykonawcy o 2,3 mln zł.

MSN też z uwagami

W raporcie dotyczącym dyrekcji Muzeum Sztuki Nowoczesnej nie sformułowano jednoznacznej oceny, jednak wskazano dwa poważne uchybienia. Po przejęciu roli inwestora w 2013 roku MSN wg raportu nie oszacowało rzetelnie kosztów budowy.

Początkowo inwestycję wyceniano na ok. 270 mln zł. Ostatecznie koszt budowy nowej siedziby muzeum przekroczył 652 mln zł, czyli o ponad 382 mln zł więcej niż pierwotnie zakładano. Drugi zarzut dotyczył braku zapewnienia udziału projektanta w odbiorach końcowych, mimo zapisów umownych.

fot. UMW