Piątek trzynastego. Dzień, w którym przesądy wychodzą na spacer
Dziś piątek 13. Ten dzień przez mieszkańców wielu krajów uznawany jest za pechowy. Piątek trzynastego to nie tylko data. To symbol. Kulturowy skrót do wszystkiego, co tajemnicze, pechowe i nie do końca wytłumaczalne. Jak się okazuje paniczny lęk przed piątkiem 13 ma swoją naukową nazwę – paraskewidekatriafobia. Przy okazji – temat, który co roku wraca w internecie w formie setek żartów i memów.
Lęk przed piątkiem 13 ma nawet swoją nazwę
Co ciekawe, paniczny strach przed tą datą ma naukowe określenie: paraskewidekatriafobia. Brzmi jak zaklęcie z podręcznika magii, ale to termin stworzony z greckich słów:
-
paraskevi – piątek
-
dekatreis – trzynasty
-
fobia – strach
I choć brzmi to trochę zabawnie, dla niektórych osób piątek 13 naprawdę jest dniem stresu i napięcia.
Pechowy dzień znany w wielu krajach
Przekonanie o pechowości piątku trzynastego jest popularne w wielu państwach Europy i świata. Najmocniej zakorzeniło się w krajach anglojęzycznych, ale podobnie podchodzą do niego także mieszkańcy Polski, Estonii, Niemiec, Austrii, Finlandii, Irlandii, Szwecji czy Norwegii.
To niesamowite, że w XXI wieku – w czasach sztucznej inteligencji i lotów kosmicznych – wciąż potrafimy na chwilę zwolnić, gdy widzimy tę jedną liczbę.
Skąd w ogóle wziął się przesąd?
Warto zauważyć, że przekonanie o pechowości piątku 13 na dobre utrwaliło się dopiero na początku XX wieku, choć jego korzenie sięgają znacznie dalej.
Jedna z najczęściej przywoływanych historii prowadzi do wydarzeń z 13 października 1307 roku. To wtedy król Francji Filip IV nakazał aresztowanie templariuszy. Zakon został oskarżony o herezję, sodomię i bałwochwalstwo, choć w rzeczywistości monarcha był u nich poważnie zadłużony.
Legenda głosi, że wielki mistrz zakonu Jacques de Molay tuż przed śmiercią na stosie przeklął króla oraz papieża Klemensa V. Co ciekawe – obaj zmarli w ciągu kolejnego roku. I tak narodziła się jedna z najmroczniejszych opowieści, które do dziś podsycają przesąd o trzynastce.
Czarny kot, lustro i sól – klasyka gatunku
W piątek trzynastego przesądy wracają jak bumerang. Niektórzy unikają:
-
przechodzenia pod drabiną,
-
rozbijania luster (siedem lat pecha brzmi jak kiepski abonament),
-
rozsypywania soli,
-
a czarny kot? Cóż… biedne koty mają najgorszy PR w historii.
Przysłowia i powiedzonka: ludowa ostrożność w pigułce
Choć nie istnieje jedno klasyczne przysłowie wprost o piątku trzynastego, ten dzień idealnie pasuje do naszych powiedzeń o losie i przezorności:
-
„Strzeżonego Pan Bóg strzeże”
-
„Przezorny zawsze ubezpieczony”
-
„Nie wywołuj wilka z lasu”
-
„ Nieszczęścia chodą parami”
Piątek trzynastego i memy
Ale jest też druga strona tej daty. Piątek trzynastego oprócz tego, że u niektórych budzi paniczny lęk, doczekał się również setek memów w internecie. Bo współczesny świat ma swoją metodę oswajania strachu: humor.
Wystarczy wejść dziś do sieci, by zobaczyć żarty o „dniu, w którym nawet kawa się boi rozlać” albo „kiedy masz pecha, ale to dopiero rozgrzewka, bo jest piątek 13”.
To, niektóre z nich :




A może to tylko wymówka?
Piątek trzynastego jest trochę jak małe społeczne porozumienie: dziś możemy się pośmiać z własnych lęków. Możemy powiedzieć „to przez trzynastego”, kiedy autobus odjedzie sprzed nosa albo zgubimy klucze.
To dzień, w którym nawet racjonaliści przyznają pół żartem: „no dobra, może jednak nie będę dziś ryzykować”.
Ale prawda jest taka…
To nie data przynosi pecha. To my nadajemy jej znaczenie.
Piątek trzynastego jest lustrem dla naszej wyobraźni. Trochę strachu, trochę magii, trochę tradycji i mnóstwo historii, które przekazujemy sobie od pokoleń.



















![[Rozwiązanie konkursu] Spektakl „Komedia odlotowa, czyli Lumbago” wygraj podwójną wejściówkę](/uploads/artykuly/zdjecie/k_280x150/9bf7431fcd54fd5d028ecbf97cc3cd56c4a4db15.jpeg)
![[KONKURS] Spektakl „Komedia odlotowa, czyli Lumbago” wygraj podwójną wejściówkę](/uploads/artykuly/zdjecie/k_280x150/600e6ccdecc4e634991921aa772a64de2698d2fa.jpeg)














