Fundusz inwestycji lokalnych to działanie doraźne i jednorazowe. Warszawa wspólnie z innymi miastami apeluje do rządu o pełną rekompensatę ubytku dochodów.

Warszawie grozi załamanie dochodów w wysokości 2 mld zł. Trudności budżetowe miasta pogłębia fakt, że ograniczeniu dochodów towarzyszy wzrost „janosikowego". To obowiązkowa wpłata do budżetu państwa od samorządów o wyższych dochodach na zwiększenie subwencji równoważącej, która w tym roku wzrosła aż o 158 mln zł, a w 2021 r wzrośnie o kolejne 100 mln zł.

W zamian za to rząd, w ramach Funduszu inwestycji lokalnych, proponuje Warszawie wsparcie w wysokości 93,5 mln zł. Kwota ta w znikomym stopniu rekompensuje ubytki w dochodach miasta.

– Zamiast trwałych zmian zwiększających dochody samorządów, w świetle rosnących kosztów zadań, proponuje się jednorazową akcję dotacji dla gmin i powiatów, z założeniem ograniczenia tego wsparcia dla dużych miast. Propozycja wsparcia dla Warszawy nie pokryje nawet wzrostu opłaty tzw. janosikowego – mówi Rafał Trzaskowski, prezydent stolicy.

Finanse samorządów zdewastowane

W 2019 roku wprowadzono zmiany w systemie podatku dochodowego od osób fizycznych PIT trwale ograniczające dochody budżetowe samorządów – bez jakiejkolwiek rekompensaty. Ubytek dochodów podatkowych związany był z obniżeniem stawki podatku PIT z 18 proc. do 17 proc., zwiększeniem kwoty kosztów uzyskania dochodów oraz zwolnieniem z podatku PIT osób do 26. roku życia. Łącznie, w wyniku powyższych zmian, samorządy zostały pozbawione na trwałe 6,1 mld zł

Dodatkowo, samorządy ponoszą wysokie koszty ekonomiczne i społeczne, związane z przeciwdziałaniem rozprzestrzenianiu się pandemii koronawirusa. Rozwijający się kryzys gospodarczy wpływa na wysokość i ściągalność dwóch największych źródeł dochodów – podatków dochodowych (PIT i CIT) oraz podatków i opłat lokalnych.

Ponadto ciągle pozostaje nierozwiązany problem niewystarczającej subwencji oświatowej do sfinansowania rosnących wydatków w oświacie, brak możliwości zbilansowania systemów gospodarowania odpadami w gminach czy wadliwy system wyrównawczy, tzw. janosikowe.

Podział środków obarczony błędami

Propozycja podziału FIS zawiera istotny błąd metodologiczny, który polega na nieuprawnionym łączeniu w ocenach zarówno gmin, jak i miast na prawach powiatu. Należy wydzielić odrębną pulę na wsparcie miast na prawach powiatu.

Uzasadnieniem dla takiego wydzielenia jest różny zakres i poziom dochodów podatkowych gmin i miast na prawach powiatu oraz różny zakres ich zadań ustawowych, a tym samym zakres i poziom wydatków.

Potrzebne jest trwałe wsparcie systemowe

Propozycja finansowego wsparcia jednostek samorządu terytorialnego powinna mieć charakter systemowy i trwały. Unia Metropolii Polskich apeluje o zwiększenie udziału gmin w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT o co najmniej  4,44 p.p. (z obecnego udziału na poziomie 38,16 proc. do  42,6 proc. oraz udział  powiatów w PIT o co najmniej 0,88 p.p. (z obecnego poziomu 10,25 proc. do 11,13 proc.).

Źródło: UM Warszawa