Decyzja o wywołaniu akcji zbrojnej w stolicy była spowodowana wieloma względami głównie politycznymi, ale również ideologicznymi czy też wojskowymi. Powstanie wybuchło 1 sierpnia 1944 roku i trwało do 2 października tegoż roku. Choć do dnia dzisiejszego wielu historyków krytykuje decyzję polskiego kierownictwa to są i tacy, którzy bronią tezy o słuszności jego wybuchu

Do najważniejszych wydarzeń w sierpniu podczas Powstania Warszawskiego należały: zdobycie gmachu Towarzystwa Ubezpieczeń "Prudential" (1 sierpnia), na którego dachu wywieszono widoczną z daleka polską flagę; zdobycie Elektrowni Warszawskiej, Poczty Głównej i Państwowej Wytwórni Papierów Wartościowych (2 sierpnia); opanowanie przez oddziały powstańcze Arsenału, Dworca Pocztowego i Pałacu Mostowskich (3 sierpnia); Rzeź Woli (5 sierpnia); w kinie "Palladium" odbył się pokaz kroniki filmowej "Warszawa walczy" (13 sierpnia); pierwszą audycję z walczącej Warszawy nadało Polskie Radio (17 sierpnia); zajęcie Zamku Królewskiego przez Niemców (18 sierpnia) czy też zdobycie przez powstańców budynku Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej (20 sierpnia).  

Godzina "W"

Punktualnie o godzinie 17:00 1 sierpnia co roku przez minutę wyją syreny, aby w ten sposób uczcić poległych w rozpoczynającym się tego dnia Powstaniu Warszawskim. Oddziały Armii Krajowej zaatakowały obiekty zajmowane przez okupanta niemal w każdej stołecznej dzielnicy. 

Akcja zbrojna zakończyła się połowicznym sukcesem. Pierwszego sierpnia co prawda udało się zdobyć kilka obiektów m.in.: elektrownię na Powiślu, budynek Ratusza przy pl. Teatralnym, gmach Wojskowego Instytutu Geograficznego przy Al. Jerozolimskich, gmach sądów przy ul. Leszno (obecnie Sąd Okręgowy w Warszawie przy al. "Solidarności" 127) czy też gmach Prudentialu. 

Lista obiektów, które były zaatakowane, ale nie zostały zdobyte jest jednak o wiele dłuższa. Powstańcy chcieli przejąć lotnisko na Okęciu, którykolwiek most i dworzec kolejowy, Pałac Saski, siedzibę gestapo w al. Szucha, gmach Sejmu, Cytadelę, Komendę Policji przy ul. Krakowskie Przedmieście, tor wyścigów konnych na Służewcu, budynki Uniwersytetu Warszawskiego czy gmach Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego. 

Dowódcy Armii Krajowej zdecydowali o skróceniu czasu mobilizacji w efekcie czego w godzinę "W" do walki gotowych było ok. 2000 - 3500 uzbrojonych żołnierzy oraz kilkanaście tysięcy nieuzbrojonych, ale chcących walczyć o wolność Warszawy osób. Oddziały zaczynające akcję zbrojną pozbawione były ciężkiej broni, co bardzo utrudniało szturmowanie obiektów. 

Nazwa "godzina W" będąca kryptonimem rozpoczęcia powstania z 1944 roku nawiązuje do słowa wystąpienie lub wybuch. Godzina ta została wybrana ze względu na popołudniowy wzmożony ruch na stołecznych ulicach, dzięki któremu Powstańcy mogli łatwiej przemieszczać się w tłumie czy też przetransportować broń. Co roku w "godzinę W" rozpoczynają się główne uroczystości przy pomniku Gloria Victis na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.  

Wrzesień 1944

Wiele ważnych wydarzeń związanych z Powstaniem Warszawskim miało miejsce we wrześniu. Warto pamiętać, że: siły powstańcze skapitulowały na Starym Mieście, a w walkach poległo niespełna siedem tysięcy żołnierzy Armii Krajowej (2 września), tego samego dnia wyemitowany został przez Pocztę Polową AK pierwszy znaczek powstańczy; po bombardowaniu dzień wcześniej, powstańcy wycofali się z elektrowni na Powiślu (5 września); Niemcy zniszczyli cztery warszawskie mosty: Średnicowy, Kierbedzia, Poniatowskiego oraz Gdański (13 września); skapitulowały oddziały powstańcze na Mokotowie (27 września); skapitulowały oddziały powstańcze na Żoliborzu (30 września). Powstanie zakończyło się podpisaniem w nocy z 2 na 3 października "Układu o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie".

63 dni walk powstańców przyniosło ogromne straty w ludziach. Według szacunkowych danych życie w walkach o miasto stołeczne straciło blisko 16 tysięcy żołnierzy i ok. 150-180 tysięcy cywilów.

fot. Eugeniusz Lokajski, Muzeum Powstania Warszawskiego