O tym kiedy wybuchło Powstanie Warszawskie i ile czasu trwało wie niemal każdy. Ale sześćdziesiąt trzy dni od sierpnia do początku października 1944 roku kryje też wiele mniej znanych faktów. Jakich?

W sierpniu i we wrześniu po Warszawie poruszał się pojazd specjalny – „Kubuś”. Pancerny samochód, wyposażony w miotacz ognia, karabin i granaty ręczne, brał udział w kilku akcjach na terenie Śródmieścia. Jego konstruktorem był Walerian Bielecki ps. „Jan”. Powstańcom wóz specjalny służył do 6 września 1944 roku, kiedy to został na tyle uszkodzony, że nie nadawał się do dalszego użytkowania. 

Dwieście pięćdziesiąt sześć związków małżeńskich zawarto w trakcie Powstania Warszawskiego. Najczęściej pobierali się powstańcy, bardzo rzadko cywile. Rolę obrączek zazwyczaj pełniły łożyska karabinu maszynowego, czasem kółka od zasłon bądź inne podręczne rzeczy, które symbolicznie można było założyć na palec. 7 września 1944 roku miał miejsce jeden z najsłynniejszych ślubów. Związek małżeński zawarli Jan Nowak-Jeziorański i Jadwiga Wolska ps. „Greta”. 

Sformowane na początku Powstania Warszawskiego na pograniczu Woli i Śródmieścia Zgrupowanie „Chrobry II” było największym oddziałem w trakcie walk z hitlerowcami. Przez jego szeregi przeszło ponad 3 000 powstańców. Szeregi powstańcze oprócz Armii Krajowej zasilili także żołnierze Narodowych Sił Zbrojnych. Szacuje się, że około było to około 2 500-3 000 osób, wierzących w odbicie Warszawy z rąk okupanta. Największym oddziałem bojowym NSZ była Brygada Dyspozycyjna Zmotoryzowana „Koło”. 

W czasie Powstania Warszawskiego bardzo ważna była komunikacja. Pomiędzy powstańcami, ale również i mieszkańcami przepływ informacji zapewniały Harcerska Poczta Polowa i Poczta Polowa Armii Krajowej. Przenoszeniem korespondencji zajmowali się listonosze określani w prasie powstańczej jako „roznosiciele radości”. Harcerze i harcerki zaangażowani byli także w obsługę skrzynek pocztowych czy sortowanie listów w poszczególnych oddziałach pocztowych. W przypadku Poczty Polowej Armii Krajowej listy roznosiły kolporterki BIP Komendy Okręgu Warszawskiego AK, harcerze Szarych Szeregów oraz łącznicy.

Dziennikarze czy filmowcy nie tylko starali się uwiecznić bądź upamiętnić wydarzenia, ale także sami czynnie brali udział w działaniach przeciwko okupantowi. Jak donosi Biuletyn Informacyjny z 4 sierpnia 1944 roku (nr 40) „w ogniu pracuje wielu Polowych Sprawozdawców Wojennych (PSW): dziennikarze, fotografowie, filmowcy. Biorą oni także z bronią w ręku udział w walce. Wczoraj na Marszałkowskiej przy Świętokrzyskiej, filmowiec i fotograf, pod ogniem ckm, zdejmowali natarcie i zniszczenie czołgu”. 

fot. Ewelina Lach, UM Warszawa