Po miesiącach prac archeologicznych na terenie Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej odsłonięto relikty dawnej synagogi cmentarnej. W miejscu budowli zrównanej z ziemią w maju 1943 roku badacze natrafili na stabilne fundamenty, oryginalną ceglaną posadzkę oraz liczny zbiór przedmiotów codziennego użytku, dokumentujących dzieje warszawskich Żydów

Zespół archeologów zakończył kilkumiesięczne wykopaliska na terenie Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej. W miejscu, gdzie do maja 1943 roku stała cmentarna synagoga, badacze odsłonili dobrze zachowane fundamenty, ceglaną posadzkę oraz dziesiątki przedmiotów codziennego użytku warszawskich Żydów.

Arkady, posadzki i ślady po piecach

Badania archeologiczne prowadzono pod nadzorem Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W ubiegłym tygodniu oficjalnie zaprezentowano pierwsze wyniki prac, które realizował zespół z firmy „Wykop na Poziomie”. Ekspertom udało się odsłonić unikalne relikty fundamentów o charakterystycznej konstrukcji arkadowej, a także fragmenty oryginalnej ceglanej posadzki i płytek podłogowych. Odkryto również liczne elementy dawnego wyposażenia budynków, które pozwalają dokładniej odtworzyć układ przestrzenny dawnego kompleksu.

Z ziemi wydobyto bogaty zestaw drobnych artefaktów. Wśród nich znajdują się:

-fragmenty ozdobnych kafli piecowych

-ceramika naczyniowa i szklane butelki

-mosiężne elementy użytkowe

-zabytkowe cegły i detale architektoniczne

Przedmioty te stanowią wyjątkowe świadectwo codziennego funkcjonowania osób związanych z tym miejscem na przestrzeni dekad.

Architektura zniszczona w 1943 roku

Synagoga cmentarna została wzniesiona w 1877 roku według projektu architekta Adolfa Schimmelpfenniga. Kompleks obejmował nie tylko samą świątynię, ale również dwa przylegające do niej domy przedpogrzebowe, osobne dla kobiet i mężczyzn. Cały zespół architektoniczny został zniszczony przez Niemców w maju 1943 roku, w trakcie krwawej likwidacji getta warszawskiego i po tłumieniu powstania. Od tamtej pory ślady po budowlach spoczywały pod powierzchnią ziemi. Cmentarz Żydowski przy ul. Okopowej, stanowiący jedną z najważniejszych i największych nekropolii dawnego świata żydowskiego w Europie, znajduje się pod ścisłą ochroną prawną. Do rejestru zabytków został wpisany 1 grudnia 1973 roku. Odkryte relikty otwierają nowy rozdział w badaniach nad historyczną zabudową tego miejsca.

fot. pexels