17–18 września w Warszawie odbyło się 5. Forum Miasteczek Polskich. To jedno z najważniejszych wydarzeń dla samorządowców, które zgromadziło blisko pół tysiąca przedstawicieli lokalnych władz. Podczas dwudniowej konferencji zorganizowano ponad 30 paneli i sesji plenarnych, stanowiących platformę do wymiany doświadczeń oraz poszukiwania rozwiązań dla kluczowych wyzwań, z jakimi mierzą się gminy i małe miejscowości

Uczestnicy Forum skupili się na strategicznych zagadnieniach będących filarami zrównoważonego rozwoju małych miast. Debaty koncentrowały się na praktycznych aspektach wdrażania zmian oraz na współpracy między administracją centralną, samorządami i biznesem.

Jednym z najszerzej omawianych tematów była rola cyfryzacji w nowoczesnej administracji samorządowej. W panelu „Urząd otwarty. Jak cyfryzacja zbliża urząd do mieszkańców?” wiceminister Rafał Rosiński podkreślił, że cyfryzacja nie powinna być traktowana jako cel sam w sobie, lecz jako narzędzie ułatwiające życie obywatelom. Wskazał na konieczność integracji systemów oraz potencjał wykorzystania sztucznej inteligencji, w tym polskiego modelu językowego PLLuM, w sektorze publicznym. Mimo postępów kluczowym wyzwaniem pozostaje zapewnienie dostępu do szybkiego internetu w mniejszych miejscowościach.

Podobnie jak w poprzednich latach, wiodącym tematem Forum była transformacja energetyczna. Podczas paneli eksperci i samorządowcy dyskutowali, jak sprostać wyzwaniom związanym z energetyką, jednocześnie optymalizując koszty. Podkreślano, że nawet niewielkie, lokalne inicjatywy mają znaczenie w skali globalnej. Uczestnicy uzyskali również informacje na temat dostępności unijnych środków na projekty adaptacyjne.

Nie zabrakło również kwestii finansowych. Omówiono budżety samorządów na 2026 rok oraz możliwości wykorzystania funduszy z nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej i Krajowego Planu Odbudowy. Dla wielu mniejszych miejscowości, o ograniczonych dochodach własnych, fundusze zewnętrzne stanowią koło zamachowe rozwoju. Forum po raz kolejny stało się miejscem, gdzie samorządowcy mogli zdobyć wiedzę na temat mechanizmów pozyskiwania grantów, m.in. z Banku Gospodarstwa Krajowego.

W trakcie sesji inauguracyjnej wiceminister funduszy i rozwoju Jan Szyszko zapewnił o utrzymaniu wysokiego, 44-procentowego udziału samorządów w zarządzaniu środkami europejskimi. – Polska znajduje się w momencie, w którym musi wybrać model rozwoju na najbliższą dekadę. My jasno opowiadamy się za inwestowaniem w małe i średnie miasta, by stały się niezależnymi, atrakcyjnymi miejscami do życia, pracy i rozwoju – podkreślał wiceminister.

Szyszko wspomniał także o Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności o wartości ponad 20 mld zł, z czego połowa ma trafić bezpośrednio do samorządów. Środki te mają być przeznaczone na działania w zakresie ochrony ludności cywilnej oraz na tzw. infrastrukturę podwójnego zastosowania.

W ciągu dwóch dni około 170 ekspertów, naukowców i przedstawicieli biznesu dostarczyło blisko pół tysiącu samorządowców praktycznych wskazówek i konkretnych rozwiązań. Forum Miasteczek Polskich kolejny raz udowodniło, że jest miejscem, gdzie teoria spotyka się z praktyką, a strategiczne cele z lokalnymi potrzebami. Wnioski wypracowane w Warszawie mają stanowić solidny fundament dla dalszych działań, stymulując rozwój i innowacje w Polsce lokalnej.