Po świętach wiele osób staje przed tym samym dylematem: co zrobić z nietrafionym prezentem? Choć sytuacja bywa kłopotliwa, polskie prawo daje konsumentom konkretne narzędzia, które pozwalają na zwrot, wymianę lub reklamację niechcianych upominków. Zwróciliśmy się do ekspertów z UOKiK o to, aby wyjaśnili, jakie masz prawa w zależności od miejsca zakupu – w sklepie stacjonarnym lub online – oraz kiedy możesz liczyć na wsparcie UOKiK i rzecznika konsumentów. Dzięki temu unikniesz najczęstszych błędów i z łatwością odzyskasz pieniądze lub nadasz prezentowi drugie życie

Kluczową kwestią w zarządzaniu nietrafionymi prezentami jest zrozumienie, w jakim miejscu zostały one nabyte. Jak podkreśla ekspert z UOKiK, uprawnienia konsumentów do zwrotu lub wymiany produktu zależą fundamentalnie od tego, czy transakcja miała miejsce w tradycyjnym sklepie stacjonarnym, czy też została zawarta na odległość, czyli przez internet.

W przypadku zakupów dokonanych w sklepie stacjonarnym, sytuacja jest mniej korzystna dla konsumenta. Prawo polskie i unijne nie przewiduje ustawowego prawa do odstąpienia od umowy bez podania przyczyny, co potocznie nazywamy zwrotem towaru. Oznacza to, że decyzja o przyjęciu produktu z powrotem, nawet jeśli jest on nieużywany i w oryginalnym opakowaniu, spoczywa wyłącznie na dobrowolnej polityce sprzedawcy.

Diametralnie inaczej wygląda sytuacja, gdy prezent został zakupiony online. Konsument ma standardowo 14 dni kalendarzowych na odstąpienie od umowy bez konieczności podawania przyczyny. Jest to tzw. "prawo do namysłu", które ma zrekompensować brak możliwości fizycznego obejrzenia towaru przed zakupem. Wiele sklepów internetowych, chcąc zachęcić do świątecznych zakupów, świadomie wydłuża ten ustawowy termin, niekiedy nawet do 30 czy 100 dni po świętach.

Promocje, wyprzedaże i towar wadliwy

Często prezenty kupowane są w ramach posezonowych obniżek. Czy to ogranicza prawo do zwrotu?

– O ile towar nie jest wadliwy, a polityka sklepu stacjonarnego dopuszcza zwroty z wyprzedaży, to tak. Jednak zwrot towaru nabytego na promocji w sklepie online podlega takim samym zasadom jak każdy inny – liczy się 14 dni na odstąpienie od umowy – przekazuje w rozmowie z nami ekspert UOKiK.

Obowiązki sprzedawcy i różnice produktowe

Sprzedawcy, zwłaszcza w okresie poświątecznym, mają obowiązek jasno informować o swojej polityce zwrotów, terminach i wymaganych dokumentach takich jak paragon oraz dowód zakupu.

Choć generalna zasada swobody zwrotu obowiązuje w przypadku zakupów na odległość, prawo konsumenckie wprowadza szereg istotnych wyjątków, które są podyktowane specyfiką i przeznaczeniem niektórych towarów. W kontekście poświątecznych zwrotów nietrafionych prezentów, konieczne jest zwrócenie szczególnej uwagi na te kategorie produktów, które są traktowane wyjątkowo.

Na przykład, w segmencie elektroniki i multimediów, zwrot jest możliwy pod warunkiem zachowania pierwotnego stanu zabezpieczeń. Dotyczy to szczególnie nośników danych, takich jak płyty z filmami, grami komputerowymi czy oprogramowaniem. Jeśli na produkcie znajdowała się plomba, folia ochronna lub inne zabezpieczenie uniemożliwiające skopiowanie lub użycie kodu aktywacyjnego, a zostało ono naruszone, konsument traci prawo do odstąpienia od umowy.

Podobne obostrzenia dotyczą kosmetyków i środków higieny osobistej.

W przypadku odzieży i obuwia, zwrot jest z reguły akceptowany, ponieważ przymierzenie tych produktów nie jest traktowane jako używanie. Jednak, aby zwrot był skuteczny, artykuły te muszą być nieużywane – można je jedynie przymierzyć w sposób typowy dla sklepu stacjonarnego, ale nie można ich nosić na co dzień. Co więcej, absolutnie kluczowe jest zachowanie wszystkich oryginalnych metek, etykiet i zabezpieczeń. Usunięcie metki traktowane jest jako akceptacja produktu.

UOKiK pomaga konsumentom

Mimo znajomości praw i dołożenia wszelkich starań, może się zdarzyć, że konsument napotka opór ze strony sprzedawcy. Jeżeli sklep bezpodstawnie odmawia przyjęcia uzasadnionej reklamacji z tytułu rękojmi lub łamie ustawowe prawo do zwrotu produktu zakupionego w sieci, konsument w Polsce absolutnie nie pozostaje bezradny. System ochrony konsumentów oferuje kilka ścieżek wsparcia, które są bezpłatne i skuteczne.

Pierwszym i często najbardziej efektywnym krokiem jest zwrócenie się do Powiatowego lub Miejskiego Rzecznika Konsumentów.

Alternatywnym lub uzupełniającym sposobem szukania wsparcia jest Infolinia UOKiK. Choć urząd nie prowadzi bezpośrednio indywidualnych spraw w takim zakresie jak rzecznicy, odgrywa kluczową rolę w monitorowaniu rynku. W takich sytuacjach UOKiK może podjąć interwencje mające na celu ochronę zbiorowych praw, nakładając kary finansowe lub wymuszając zmianę nieuczciwych praktyk rynkowych.

fot. Freepik